Jak przygotować rodzinne pudełko pomysłów na zabawy bez ekranów

Do rodzinnego pudełka pomysłów włóżcie karty z krótkimi instrukcjami zabaw, przewidywanym czasem i listą materiałów. Wystarczy zwykłe pudełko, papier i coś do pisania. Przed losowaniem wybierzcie karty pasujące do wolnego czasu i ochoty domowników. Poniżej proponujemy prosty sposób przygotowania zestawu oraz zabawy na początek.

Przygotujcie pudełko z tego, co macie w domu

Nie zaczynajcie od zakupów. Pudełko po butach, niewielki pojemnik lub koperta wystarczą na karty. Obok możecie postawić koszyk z kartkami, kredkami, taśmą papierową i klockami. Zabawy słowne nie wymagają rekwizytów, a do rysowania i budowania można wykorzystać proste materiały dostępne w domu.

Potnijcie papier na podobnej wielkości karty. Zapisujcie tylko jedną zabawę na każdej.
Nasza propozycja na start: przygotujcie po trzy karty z zabawami słownymi, rysunkowymi i konstrukcyjnymi.
Niech każdy domownik doda pomysł, w który sam chciałby się bawić. Dorosły może zapisać propozycję młodszego dziecka.
Wybierzcie stałe miejsce na pudełko, z którego łatwo wyjąć je przed wspólną zabawą.

Przy wspólnym przygotowaniu ustalcie też, czego nie chcecie w zestawie: hałaśliwych zadań, rywalizacji albo zabaw wymagających długiego sprzątania. Dzięki temu pierwsze karty będą odpowiadały waszym upodobaniom. Pudełko nie musi być ozdobione ani pełne, żeby zacząć z niego korzystać.

Zapiszcie na kartach czas, materiały i jasne zasady

Sama nazwa „rysowanie” niewiele podpowiada. Karta powinna wyjaśniać, co zrobić jako pierwsze i kiedy zadanie się kończy. Proponujemy poniższy układ. Podany czas traktujcie jako orientacyjny plan zabawy, który można skrócić lub wydłużyć, a nie obowiązkowy limit.

Nazwa i rodzaj: na przykład „Wspólny stwór — zabawa rysunkowa”.
Czas: na przykład około 10 minut, z możliwością kolejnej rundy.
Materiały: kartka i kredki; dopiszcie, jeśli potrzebne jest miejsce na podłodze.
Uczestnicy: zaznaczcie, czy zadanie można wykonać we dwoje, czy wymaga większej grupy.
Zasady: dwie lub trzy krótkie instrukcje opisujące przebieg.
Łatwiejszy wariant: podpowiedź dla osoby, która potrzebuje pomocy, oraz informacja o udziale dorosłego.

Rodzaje zabaw możecie oznaczyć symbolami: dymkiem, kredką i klockiem. Dodajcie również podpisy, żeby oznaczenia były jednoznaczne. Dziecku, które jeszcze nie czyta, dorosły odczytuje instrukcję. Zamiast przypisywać wszystkim sztywny poziom według wieku, ustalcie prostszy i trudniejszy wariant konkretnego zadania.

Wypełnijcie zestaw zabawami słownymi, rysunkowymi i konstrukcyjnymi

Opowiadanie historii po kolei, skojarzenia, kalambury i budowanie z dostępnych materiałów to pomysły obecne w zestawieniach zabaw domowych. Poniższe opisy są naszymi propozycjami kart i wariantów. Wskazane czasy służą wyłącznie do planowania.

Historia z niespodzianką. Plan: 5–10 minut. Bez materiałów. Pierwsza osoba zaczyna opowieść o zgubionym parasolu, a kolejne dodają po jednym zdaniu. Po dwóch kolejkach wspólnie wymyślcie zakończenie. Młodszy uczestnik może dopowiedzieć jedno słowo.
Skojarzenia z wyjaśnieniem. Plan: 5 minut. Bez materiałów. Powiedzcie słowo, na przykład „las”. Kolejna osoba podaje skojarzenie i wyjaśnia swój wybór. Nie oceniajcie odpowiedzi; gdy ktoś utknie, wspólnie zaproponujcie następne słowo.
Wspólny stwór. Plan: 10 minut. Kartka i kredki. Jedna osoba rysuje głowę wymyślonej postaci, druga tułów, a następna nogi. Na koniec nadajcie jej imię i opowiedzcie, gdzie mieszka. We dwoje zmieniajcie się przy kolejnych elementach.
Rysunkowa zagadka. Plan: 10 minut. Papier i ołówki. Jedna osoba rysuje wybrany przedmiot bez liter, pozostali zgadują. Po rozwiązaniu zmieńcie rysownika. Łatwiejszy wariant: wybierajcie rzeczy widoczne w pokoju.
Most dla figurki. Plan: 15–20 minut. Klocki, karton i figurka. Zbudujcie wspólnie most między dwoma kawałkami kartonu, a następnie ustawcie na nim figurkę. Jeśli konstrukcja się przewróci, zmieńcie podpory i spróbujcie ponownie.
Dom z trzema pomieszczeniami. Plan: 20 minut. Klocki lub małe pudełka. Ustalcie, kto będzie mieszkańcem, i zbudujcie dla niego dom. Każdy odpowiada za jedną część, potem połączcie je w całość. Młodsze dziecko może urządzić jeden pokój.

Losujcie spośród zabaw, na które macie warunki

Przed losowaniem zapytajcie, ile macie czasu i czy wolicie rozmowę, rysowanie czy budowanie. Odłóżcie karty wymagające niedostępnych materiałów. Nasza propozycja: jedna osoba losuje dwie karty, a rodzina wybiera jedną. Przy następnym spotkaniu losuje ktoś inny.

Umówcie się, że można odmówić udziału albo zaproponować łatwiejszy wariant. Jeśli ktoś nie chce rysować, może wymyślić temat lub opowiedzieć historię o gotowym obrazku. Starszemu dziecku zaproponujcie dodatkowy warunek konstrukcji, zamiast automatycznie przydzielać mu rolę pomocnika młodszego rodzeństwa.

Dopasowujcie pudełko po kolejnych zabawach

Po zabawie zapytajcie, czy chcecie do niej wrócić i co zmienić w instrukcji. Proponujemy odkładać wykorzystane karty do osobnej koperty, by przy kolejnym losowaniu pojawiły się inne pomysły. Ulubioną aktywność można jednak wybrać ponownie bez losowania.

Poprawiajcie zbyt długie opisy, dopisujcie brakujące materiały i usuwajcie zadania, które nikogo nie interesują. Do kart konstrukcyjnych dodajcie krótkie polecenie wspólnego sprzątania. Materiały dobierajcie do najmłodszego uczestnika; cięcie kartonu może wykonać dorosły. Kolejne pomysły dodawajcie wtedy, gdy ktoś ma na nie ochotę — nie trzeba stale powiększać zestawu.